Το αυγό και η κότα
Ναι, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ποιο δημιουργήθηκε πρώτο. Σαν ιστορία όμως, είναι ενδιαφέρουσα, διότι υπάρχει μία κλάση προβλημάτων με ίδια χαρακτηριστικά· θέλεις να υλοποιήσεις το Α που απαιτεί το Β, όμως το Β θα είναι διαθέσιμο όταν θα υπάρχει το Α.
Ποια είναι η λύση; Λοιπόν, αλλάζουμε λίγο το πρόβλημα και θεωρούμε αυτό της κατασκευής τούβλων. Για να κατασκευάσουμε τούβλα χρειαζόμαστε ένα φούρνο που θα ψήσουμε τον πηλό για τα τούβλα. Όμως, ο ίδιος ο φούρνος αποτελείται από τούβλα! Τι κάνουμε;
Φτιάχουμε ένα πρόχειρο φούρνο· βρίσκουμε ένα βράχο που έχει μορφή παρόμοια με ένα φούρνο, κτλ για να φτιάξουμε τα αρχικά τούβλα με τα οποία θα γίνει ο πρώτος φούρνος. Μπορεί το αποτέλεσμα να μην είναι τέλοιο, είναι όμως μια αρχή με την οποία αποκτούμε πολύτιμη εμπειρία. Στις επόμενες 2/3 παρτίδες τούβλα θα έχουμε ποιοτικό αποτέλεσμα από την εμπειρία που έχουμε αποκομίσει.
Αυτό που δεν κάνουμε είναι να γυρίζουμε σε κύκλους λέγοντας ότι ένας φούρνος για να είναι κανονικός φούρνος πρέπει να αποτελείται από κανονικά τούβλα, και για να δημιουργήσουμε κανονικά τούβλα πρέπει να έχουμε ένα σωστό φούρνο. Ακόμα, είναι αδύνατο να ξεκινήσουμε αν δεν έχουμε επαγγελματίες στην τεχνολογία τούβλων να μας δώσουν τα φώτα τους στο τσάμπα (γενικά οι επαγγελματίες αυτοί θα ενδιαφερθούν όταν θα έχουμε ήδη φτιάξει τα πρώτα τούβλα, οπότε το έργο τους θα είναι πιο ουσιαστικό). Ακόμα, πρέπει να υπάρχει ήδη πρότυπο (α λα ΕΛΟΤ) στην κατασκευή τούβλων του πηλού της περιοχή μας διότι διαφορετικά κάνουμε άσκοπη δουλειά. Επίσης, αν μερικά τούβλα δεν έχουν το σχήμα που κάποιος έχει στο τουβλο-όραμά του, τότε ολόκληρο το έργο των χιλιάδων τούβλων καθίσταται άκυρο και άχρηστο. Επειδή πριν από πολλά χρόνια σκόνταψα σε ένα τούβλο και πόνεσε το πόδι μου, δεν χρησιμοποιώ πια τούβλα (περί Pavlov ο λόγος) οπότε δεν χρειάζεται καν να ασχοληθείτε με την κατασκευή τούβλων. Επειδή μού έκανε μια σύσταση ο τουβλο-admin από τον τουβλο-πλανήτη, θα κρατάω κακία για να περάσει το δικό μου. Αν κάποιος σηκώσει κεφάλι και αρχίσει να φτιάχνει πρόχειρα τούβλα, θα του κάνουμε απλά κακ^Hλοπροαίρετη κριτική γιατί την είδε ως τουβλο-μάγκας.
Στο θέμα του εξελληνισμού ελεύθερου λογισμικού υπάρχει η τάση να γυρίζουμε σε κύκλους και να κάνουμε τα παραπάνω λάθη. Ότι πρέπει να έχουμε ένα ολοκληρωμένο λεξικό/γλωσσάρι και τυποποιημένο από το κράτος πριν καν αρχίσουμε την μετάφραση ενός μεγάλου πακέτου (οι όροι αλλάζουν στην εξέλιξη του λογισμικού, συχνά δεν υπάρχει καν ενημερωμένο γλωσσάρι των αγγλικών όρων, δεν έχουμε εμπειρία του πως φαίνονται στην οθόνη και στην καθημερινή χρήση οι όροι). Περιμένουμε κάποιον έμπειρο στην γλωσσολογία (π.χ. Μπαμπινιώτη; α, κάποιοι θα πουν ότι "δεν ξέρει ελληνικά"...) να έρθει, να ανοίξει το στόμα του και δια μαγείας να λύσει όλους τους δύσκολους όρους στην μετάφραση του gcc, της libc, για το download, το patch, το daemon και το cookie. Οι όροι που θα διαλέξει θα είναι από την καθημερινή γλώσσα, θα περιγράφουν επακριβώς τον αγγλικό όρο και ο καθένας που δεν έχει γνώση από πληροφορική θα καταφέρνει να μαντέψει τι είναι. Επειδή *εγώ* έχω μάθει στο αγγλικό, δεν χρειάζεται κανείς να ασχοληθεί με τον εξελληνισμό. Όταν παρουσιαστεί μια δυσκολία με την μετάφραση ενός όρου [υπάρχουν συγκεκριμένοι όροι που μένουν αμετάφραστοι λόγω συμβάσεων], είναι εντάξη και επαγγελματικό να διατηρηθεί στα αγγλικά (π.χ. browser). Εκφέρουμε γνώμη χωρίς καν να προσπαθήσουμε να μεταφράσουμε ένα πρόγραμμα 200-300 μηνυμάτων.
Από την πρόσφατη συζήτηση στις λίστες linux-greek-users και i18ngr για τον εξελληνισμό του γραφικού περιβάλλοντος KDE υπήρξε μια αλλαγή πορείας με άτομα να ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν και να δοκιμάσουν την μετάφραση του λογισμικού. Είναι ενδιαφέρουσα η κίνηση αυτή και θα παρακολουθήσω την εξέλιξή της.
Είναι σημαντική η χρήση μεταφραστικής μνήμης για την νέα δουλειά για να υπάρχει ομοιομορφία μεταξύ των μεταφραστών. Ακόμα, το KBabel διαθέτει το Catalog Manager (δείτε Εργαλεία/) που μπορεί να βοηθήσει στον συνολικό έλεγχο του μεταφραστικού έργου.